W tym dziale opiszemy skrótowo najpopularniejsze metody leczenia łuszczycy stosowane przez współczesną dermatologię. Dobór właściwej terapii przeciwłuszczycowej to prawdziwe wyzwanie. Przebieg choroby z reguły jest przewlekły, zdarzają się nawroty, czasowe lub nawet całkowite zaniki choroby.

W tej sytuacji to właśnie lekarz dermatolog powinien zdecydować o odpowiednim wyborze leku lub leków na łuszczycę. Dlatego też w tym dziale nie będziemy szczegółowo opisywać działania poszczególnych preparatów, ale raczej nakreślimy szkic dostępnych rodzajów leczenia łuszczycy.

Zgodnie ze świętą zasadą, według której tylko i wyłącznie lekarz badający pacjenta może postawić diagnozę i dobrać odpowiednie leczenie, prosimy, abyście traktowali ten dział w charakterze edukacyjnym i informacyjnym. W żadnym wypadku nie powinien być on rozpatrywany w charakterze zbioru porad medycznych.

LECZENIE

Ze względu na to, że przyczyna rozwoju schorzenia nie została ostatecznie rozpoznana, terapia z konieczności ogranicza się do leczenia objawowego. Życie chorego upływa pod znakiem maści, kremów i bandaży. Codzienna pielęgnacja – także w okresach remisji - obejmuje intensywne złuszczanie (do tego celu wykorzystuje się zazwyczaj preparaty zawierające kwas salicylowy w formie maści i oliwek), nawilżanie oraz zapobieganie nadmiernemu rogowaceniu naskórka poprzez zastosowanie miejscowych środków na bazie dziegciu i cygnoliny. Ta ostatnia wpływa bezpośrednio na syntezę DNA, zmniejszając aktywność prostaglandyn i w ten sposób ograniczając możliwości powstania odczynu zapalnego. Wśród preparatów, które – dzięki swoim właściwościom immunomodulującym, przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym - skutecznie hamują proliferację naskórka i regulują procesy rogowacenia, wymienia się także pochodne witaminy D. W przypadku, kiedy zmiany ograniczają się do niewielkiej powierzchni skóry lub dotyczą obszarów odkrytych i wrażliwych na podrażnienia (jak twarz i szyja), z powodzeniem stosuje się makrolaktamy, czyli niesteroidowe kremy przeciwzapalne. Zmiany bardziej nasilone wymagają wprowadzenia terapii steroidowej.

Jedną z metod najczęściej stosowanych w leczeniu łuszczycy jest również tzw. fotochemioterapia (PUVA), polegająca na poddaniu pacjenta naświetlaniom promieniami UVA przy jednoczesnym podaniu środków nasilających ich działanie (tzw. psolarenów). Powszechnie wykorzystuje się także naświetlanie promieniami UVB.

Tam, gdzie terapia miejscowa nie przynosi pożądanych efektów, a zmiany łuszczycowe przybierają postać umiarkowaną i ciężką, konieczne jest włączenie terapii ogólnej. Takie kompleksowe leczenie obejmuje podanie preparatów z grupy retinoidów (pochodnych witaminy A), cytostatyków, hamujących metabolizm kwasu foliowego lub cyklosporyny, która działa immunosupresyjnie i hamuje namnażanie się komórek skóry.

Niemal wszystkie z wymienionych terapii - zarówno miejscowych, jak i ogólnych - są jednak obciążone poważnymi skutkami ubocznymi. Dziegcie i cygnolina często wywołują silne podrażnienia; leczenie steroidami – choć charakteryzuje się dużą skutecznością - w dłuższym okresie czasu może doprowadzić do ścieczenia skóry, zwiększenia jej podatności na infekcje, nasilenia częstotliwości nawrotów choroby, a także do uodpornienia na stosowane leczenie; chorzy poddawani naświetlaniom obserwują u siebie przyspieszone starzenie się skóry, są także obarczeni zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworów i zaćmy.

Wśród najczęstszych efektów ubocznych stosowania retinoidów, cytostatyków czy cyklosporyny wymienia się niedokrwistość, biegunki i krwawienia z przewodu pokarmowego, bóle mięśniowo-stawowe, wysuszenie śluzówki i przerzedzenie włosów. Rzadziej – leki mogą uszkadzać szpik kostny, zaburzać funkcje nerek i wątroby, a także zwiększać podatność na choroby nowotworowe. Ze względu na silnie toksyczne działanie wpływają również na rozwój płodu, dlatego ich stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym powinna bezwzględnie towarzyszyć skuteczna antykoncepcja (w okresie terapii i 2 lata po jej zakończeniu).

Sposoby leczenia łuszczycy.
Przyjrzyjmy się zatem dostępnym obecnie sposobom na leczenie łuszczycy. Posłużymy się w tym celu następującym podziałem:

1) Leczenie farmakologiczne (leki na łuszczycę)

Leki podawane zewnętrznie - maści, żele, kremy, mazidła na łuszczycę. Przy najlżejszych formach łuszczycy może to być wystarczający sposób leczenia. Leczenie miejscowe usuwa łuski oraz hamuje nadmierny podział komórek naskórka.

Ten rodzaj terapii wymaga stosowania maści: salicylowa, mocznikowa, solankowa. Mają one charakter złuszczający. Dodatkowo, niezbędne jest użycie leków redukujących podział naskórka. Należą do nich: dziegć (Psorisan, Pixolerm, Linola D, Cocois, Poloris), antralina (Cignolina), kortykosteroidy, witamina D3 i jej pochodne (curatoderm, psorcutan)oraz retinoidy (Tazoralen).

Leczenie ogólne - a więc leki doustne: retinoidy, metrotreksat, hydroksymocznik, cyklosporyna A, kwas fumarowy, antybiotyki, leki biologiczne (efalizumab, alefacept, etanercepr, infiksimab).

Dobór odpowiedniego leku na łuszczycę w szczególności w przypadku leczenia ogólnego powinien opierać się na dokładnym wywiadzie lekarskim oraz obserwacji dotychczasowego leczenia.

2) Fitoterapia łuszczycy (domowe sposoby na łuszczycę)

Domowe sposoby leczenia łuszczycy to kwestia kontrowersyjna. Z jednej strony, kiedy tradycyjna, konwencjonalna terapia zawodzi, z reguły uciekamy się właśnie do sposobów "domowych".

Oczywiście nie chodzi tutaj o jakieś paramagiczne rytułały i zaboboby, ale najzwyklejszą w świecie ziołoterapię. Nie podejmujemy się w tym miejscu rozstrzygnięcia czy istnieją skuteczne "zioła na łuszczycę". Literatura medyczna i specjalistyczne serwisy internetowe wskazują jednak na istnienie ziół, które posiadają właściwości przeciwłuszczycowe.

3) Fototerapia i fotochemioterapia łuszczycy

Naświetlania promieniami UVA i UVB to jeden z tradycyjnych sposobów na walkę z łuszczycą. Przeprowadzany jest za pomocą różnego rodzaju lamp. Skuteczność fototerapii i trwałość jej skutków trudna jest do jednoznacznej oceny.

Warto zaznaczyć, że pod terminem fototerapia kryje się naświetlanie różnego rodzaju. Można tu wyróżnić tradycyjne naświetlania promieniami UVA i UVB, fototerapię selektywną (SUP), a także fotochemioterapię, czyli naświetlania połączone z podawnaiem psolarenów (PUVA) lub psolarenów i retinoidów (re-PUVA).

Przeciwskazaniami do tego rodzaju terapii jest m.in. wrażliwość na promienie słoneczne (u niektórych chorych objawy łuszczycy mogą się nawet nasilić), podatność na raka skóry lub historia leczenia tego nowotwóru, ciąża oraz choroby układu krążenia.

4) Fotofereza łuszczycy

Fotoferaza to metoda stosowana przy ciężkich postaciach łuszczycy. Polega na odseparowaniu limfocytów i napromieniowaniu ich promieniamii UVA poza ustrojem, przy jednoczesnym zastosowaniu psolarenów.

Brzmi groĽnie, prawda? Cóż mieliśmy nie podawać tego rodzaju naukowych definicji i jak do tej pory chyba się to udawało. Wybaczcie wyjątek. Najważniejsze, co warto wiedzieć o fotoferezie łuszczycy to fakt, że stosuje się ją w trudnych przypadkach choroby. O szczegóły warto zapytać lekarza.

4) Hormonoterapia łuszczycy

Leczenie łuszczycy hormonami ma stosunkowo długą historię. W ostatnich latach odchodzi się jednak od hormonoterapii. Jest ona w długim okresie mało skuteczna. Co więcej, może wywoływać poważne skutki uboczne.

Jeszcze do niedawna stosowano w terapiach rozmaite leki hormonalne, m.in. kortyzol, laticort, encorton itp. Obecnie za najbezpieczniejszy i przydatny w wielu przypadkach uznaje się laticort (krem) oraz leki opare na alclometasone (kortykosteroid).